Bringing "Chinatown, Manhattan" to Athens – Chryssa Vardea, a Greek American sculptress, dies

«Το έργο της Mott Street (1983), επηρεασμένο από την Chinatown του Μανχάταν, βρίσκεται στον σταθμό Ευαγγελισμό του Μετρό της Αθήνας». 

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=551655

To all those navigating multiple belongings

"[Me] Vivian Ernestine Begay Manion Twostar. Coeur d'Alene-Navajo-Irish-Hispanic-Sioux-by marriage. I liked to think a version of American history was contained in that logjam of names" (11).

"I've read learned anthropological papers written about people like me. We're called marginal, as if we exist anywhere but on the center of the page. Our territory is the place for asides, for explanatory notes, for editorial notation. We're parked on the bleachers looking into the arena, never the main players, but there are bonuses to peripheral vision. Out beyond the normal bounds, you at least know where you're not. You escape the claustrophobia of belonging, and what you lack in security you gain by realizing–as those insiders never do–that security is an illusion. We're jealous of innocence, I'll admit that, but as the hooks and eyes that connect one core to the other we have our roles to play. 'Caught between two worlds,' is the way we're often characterized, but I'd put it differently. We are the catch.

I could relate to Columbus, stranger to stranger. There he was, no matter what version of his life you believe, pushing and pulling at the city limits of whenever he found himself. An Italian in Iberia. A Jew in Christendom. A Converso among the baptized-at-birth. A layman among the Franciscans. He spoke all languages with a foreign accent, and his sight was always fixed away from the hearland. He didn't completely fit in, anywhere, and that was his engine. He was propelled by alienation, by trying to forge links, to be the link, from one human cluster to the next. It's no wonder he positioned himself in the Atlantic, on the western horizon. He had to think global because the whole world was the only context in which he was unambiguously a full member" (124).

Michael Dorris & Louise Erdrich

The Normalization of Greek Yogurt in American Supermarkets

Not in the "Ethnic Food" Aisle

Greek Americans and African Americans in Conflict and Solidarity

Review of George Pelecanos'
The Turnaround 

I was well into my first reading of “The Turnaround” last November when a newspaper headline demanded my attention. An Ecuadorian immigrant was brutally killed in Long Island – a hate crime. Haunted by the atrocity, I pulled away from the novel for reasons that I will explain below. Once again, one of the nation’s most harrowing dramas had played itself out. Teenagers, commonly male, banding together to hunt and hurt immigrants or minorities. Young men, most often white, bonding to harm those not conforming to racial or sexual norms. It is at night when this ritual of terror occurs. The pursuit takes place with some regularity, cruising neighborhoods in search for a target. Alcohol or drugs may be involved, conspiring with the darkness of the hour to unleash racism in its full horror. The moment when hate flashes – in the razor-sharpness of a denigrating slur, the stain of a stabbing knife, or the finality of a gunshot – the human cost is insufferable, and the scars inflicted upon those involved may take a lifetime to heal.

I felt compelled to return to the novel later that day. “The Turnaround,” you see, fictionalizes a real-life incident somewhat comparable with the one in Long Island, this time a 1972 lethal confrontation between white and African American teenagers. In Pelecanos’ fictional telling the drama takes place in an all-black community, Heathrow Heights, in Washington, D.C. Two out of the three youth who intrude into the secluded neighborhood are Greek American. Billy Cachoris is at the wheel, while Alex Pappas coils at the back, an unwilling participant. Billy and the third passenger, Pete Whitten, insult a group of local teens, inciting violent retaliation in turn. This racial incident leaves Billy shot dead, and condemns James Monroe to lengthy imprisonment, sentenced for manslaughter. Pete manages to flee the scene unharmed. Alex survives the melee, his face permanently disfigured by Charles Baker who is convicted for assault. Raymond Monroe, James’ brother, is also involved.

An act of racial domination turns deadly, but the line between the perpetrators and the victims is blurred. In the ensuing trial the court punishes the black teens who exercised physical violence, and absolves the white teens who inflicted symbolic cruelty. It can be said that the novel begins when the official investigation closes and the trial concludes. Once it establishes the specifics of the incident, the plot fast forwards more than three decades later to address how the participants, now in middle age, fare in life. The novel asks, how do human beings attend to the emotional wounds in the aftermath of violence? How do the physical survivors cope after the bloodstain in the cement has washed away, but the strain in the psyche still refuses to go away? Where can justice be found if, according to the narrator, the justice system fails to administer full justice? That November evening, when literature and reality locked in a haunting unison for me, it was to “The Turnaround” that I turned, grappling for answers.

The novel is the second installment in a $1.5 million three-book contract, a lucrative deal that underlines its author’s spectacular rise in the literary marketplace since his first appearance in the trade, in 1992. Recognized as a prominent American mystery and detective writer, and a noted television scriptwriter, Pelecanos employs fiction to critique the class and racial divide in American society. He also examines social definitions of manhood, father-son relationships, and relations between white ethnics and racial minorities. His work has attracted the attention of both highbrow and popular media, including The New Yorker, The Washington Post, The New York Times, Entertainment Weekly, and Your Flesh Quarterly, not to mention newspapers and magazines in Greek America and Greece.

“The Turnaround” retains its author’s interest in crime fiction. It features an investigation of sorts, an amateur one by Alex Pappas, which eventually solves a puzzle surrounding the killing. But the book moves beyond the conventions of the genre of detective novel. It is ultimately preoccupied with the causes of racism, the consequences of hate crime, and the possibility of inter-racial redemption.

A Washington D.C.-based writer, Pelecanos is known for illuminating those parts of the city that lay beyond a tourist’s itinerary, places of crime, despairing poverty or working class endurance. Similarly in “The Turnaround,” the sociology and the history of Heathrow Heights is critical to the story. Originally a community of relocated former slaves, Heathrow Heights strives for a modicum of civic pride under layers of abandonment, racism and scarcity. It is a place under siege, assaulted by the neglect of city officials and absentee landlords during daytime, and by racist intruders at nighttime. “To some of the middle- and working-class white teenagers of the surrounding area, who learned insecurity from their fathers,” the narrator lets out, “Heathrow Heights was the subject of ridicule, slurs, and pranks. They called it ‘Negro Heights.’” The place is devalued, and its residents face class exploitation and racial discrimination. “Calling my mother a nigger after she’s been on her feet all day, wearing that cleaning uniform of hers,” James Monroe despairs over her dual domination. “She who has never judged anyone.”

It is not unusual for the public to refer to this kind of places as ghettoes infested with social pathologies, and to blame dysfunctional families and resident passivity for inner city plight. Pelecanos refuses to succumb to this popular mythology. He is too sociologically alert, too sensitive to the complexities of race and class to allow his fiction to function as an incubator of racial stereotypes.

His answer is to portray Heathrow Heights as a diverse place, and its residents as human beings capable of both lofty achievement and petty failure. Individuals may toil to improve their lives and sacrifice themselves for others, but may also collapse under the weight of hopelessness. Ernest Monroe for instance, a family man, takes pride in his work as a bus mechanic, serving as the role model for his son James. A gas station attendant, James emulates his father’s work ethic, and aspires for middle class respectability, his ambition only to expire in the aftermath of the racial incident. Charles Baker, in contrast, the one who scars Alex Pappas’ face for life, finds himself engulfed in resentment and violence. His masculine toughness is displayed against a background of family disintegration – father’s absence and mother’s alcoholism – and the trauma of sexual molestation.

Pete, Billy, and Alex also represent different worlds. Pete, a son of a successful lawyer enjoys great class privileges, groomed for an elite college and eventually a lucrative career. To the consternation of his father he associates with ethnic peers, considering them, however, his social inferiors. In contrast, the social ambition of Billy, the son of a car salesman, and Alex, son of a diner owner, is rather limited; they are both mediocre students. But a vast gap separates them. Billy shares Pete’s condescension toward Alex. And they fundamentally differ in their racial attitudes. Billy is taught by his father to despise black people, to be afraid of them; Alex, who works at his father’s diner with an all-black crew, learns to respect them.

Despite their differences, however, Pete, Billy and Alex share an important asset. The dominant society does not judge them by the color of their skin; race does not interfere in their everyday realities. This is unlike the experience of James Monroe when he steps outside the boundaries of Heathrow Heights in search for work. As a gas station attendant, the prejudice of blacks as unreliable workers places him on a daily trial, a disadvantage he compensates for to his own detriment: “never calling in sick, even when he was sick.”

The racial divide catapults the teenagers into violent collision. Their worlds clash because their worlds are arranged hierarchically. Insulting Heathrow Heights becomes a rite of passage where white teenagers learn to exercise a sense of social and racial superiority. Humiliating the locals serves Pete as yet another occasion to assert his dominant social position. And for Billy racial abuse offers a convenient venue to assert masculine bravado.

“The Turnaround” meanders through worlds of petty crime, vicious violence and family dissolution. It offers glimpses of hypocrisy and self-interested calculation among the wealthy; hedonism among nouveau rich drug dealers; and quiet despair or angry restlessness among the underprivileged. Devoid of authenticity and meaning, these worlds spin in moral void. In juxtaposition to this vacuum, the novel offers a working- and middle-class ethic defined by hard work, care for family, immense self-sacrifice, fairness to employees, pride in professional work, and decency in social conduct. These values crosscut the racial divide, as both the Pappas and the Monroe families possess them.

The novel works as a morality tale, detailing how both families strive to keep at bay the external forces that threaten their moral fabric. But this world is fundamentally threatened by yet another force, an internal one: the racial incident that set Alex against the Monroe brothers in the past continues to divide and torment these fundamentally decent people. To overcome this racial divide a redemptive solution is necessary, a closure.

“The Turnaround” offers no in-depth exploration of the inner lives of the characters in the aftermath of the incident. Instead, the characters function as social types, standing for different resolutions to the injuries of the past. Charles Baker is consumed by rage, seeking retaliation through blackmail. In contrast, Raymond looks for reconciliation through mutual trust, an attitude that seems to also console James. The narrator merely states the posture of Pete Whitten, who pursues a successful career unaffected by the incident, still blind to the humanity of the Monroe brothers. On the contrary, Alex builds a relation of trust with Raymond, acknowledging his culpability in the incident. The narrator leaves no doubt as to Alex’s regret: “Alex could have demanded that Billy stop the car. He knew that what they were about to do was wrong. He’d let it happen. Because of his inaction, many lives had been broken.”

In the figure of Alex, the author construes a Greek American hero who refuses to forget inter-racial conflict in the past and who initiates action to restore injustice in the present. He is portrayed as a dreamer, who invests in solidarity between Greek Americans and African Americans.

“The Turnaround” navigates an uncharted terrain in Greek American history, doing so from a unique vantage point. Instead of focusing on ethnicity alone, it concentrates on race relations. It thus demonstrates that in addition to ethnicity, racial issues also shape Greek American lives. In this respect, it rings a bell for artists, researchers, and educators. It signals that cultural and historical renderings of Greek America will remain one-sided unless one situates Greek America in the wider landscape of U.S. racial relations. In other words, the novel cautions against speaking about ethnicity as if ethnicity is a self-contained entity insulated from wider national issues. And race, Pelecanos reminds us, has been such an issue, a harrowing one.

One wishes however, that “The Turnaround” probed deeper into the race-issues that it raises. One is struck, for example, by how sparingly its characters reflect on racial prejudice, a process that so decisively stains their lives. Whatever little Alex and Raymond let out on how racism infiltrates lives is simplistic, inchoate. Even Alex, the only character drawn to reading shows no interest in probing the topic. When he is called by Raymond to account for the incident, Alex’s explanation is offensively timid; and his defense of Billy rings as unconvincing, a cliché: “I really believe that [Billy] would have turned out fine.” But, really, how can we tell?

Furthermore, the novel is shy in addressing the multifaceted ways in which race may still be an issue in the multicultural present. For socially underprivileged African Americans such as Charles and yet another black character, Deon, race matters; stepping outside their circles and into the world of expensive establishments and stores is an uncomfortable reminder of their social and racial marginality. But what about Raymond? Because “The Turnaround” does not chart his transition from inner city to middle class respectability it is as if his racial identity and underprivileged background ceased to be a factor in the aftermath of the incident. Does the novel imply that race no longer matters in the lives of educated, middle-class blacks such as Raymond, particularly those who have escaped inner city? If so, a more upfront treatment would have been necessary to engage with this highly contested political issue.

Last but not least, a related question: Alex and Raymond find themselves connected in what seems an equal relationship. Championing hard work, enjoying meaningful relationships, building on the possibility of redemption and healing the wounds of the past, both enter middle life contently, contemplating the potential for further fulfillment. But there is an economical asymmetry between the two. Unlike Raymond, Alex owns commercial property. It is this asset that affords James an opportunity to set up his own auto-repair business in partnership with Alex, making possible inter-racial redemption. The novel acknowledges the economic asymmetry between Alex and Raymond but abstains from exploring it head-on. Was race a factor in this inequality? Historians argue that working- and middle-class white ethnics were afforded far greater opportunities than their African American counterparts. As a work concerned with the effects of the racial past in the present, “The Turnaround” owes a more substantive look on how Alex’s past positions him as economically superior to Raymond. One only hopes that Pelecanos, a writer so much invested in exploring the racial divide, will tackle these delicate issues in future work.

Yiorgos Anagnostou

Originally printed in The National Herald, Vol. 12 (611), June 27, 2009:7.

Βιβλιογραφία Τζόρτζ Πελεκάνος στα Ελληνικά

http://www.biblionet.gr/author/131/Τζόρτζ_Πελεκάνος

Ελληνοαμερικανικές Γραφές - «Χάρλεμ» του Γιώργου Χουλιάρα

Μια άλλη φορά στο Χάρλεμ δίδασκα σε πρόγραμμα κολεγίου που είχαν ιδρύσει Ουρσουλίνες καλόγριες έξω από τη Νέα Υόρκη στις αρχές του εικοστού αιώνα. Σκοπός ήταν να μπορέσουν οι φοιτητές να αποκτήσουν πτυχίο Μπάτσελορ, με θετικές συνέπειες προαγωγής στη δουλειά τους, γιατί πρέπει να προσθέσω ότι όλοι στο μάθημά μου ήταν τουλάχιστον δέκα χρόνια μεγαλύτεροι από εμένα. Η πιο επιμελής φοιτήτρια αποφοιτώντας θα μπορούσε να αναλάβει επικεφαλής νοσοκόμα σε τμήμα πρώτων βοηθειών, που αντιμετώπιζε συνεχώς περιστατικά λόγω ατυχημάτων ή βίας. Ο φοιτητής που μιλούσε ωραιότερα, κάπου μεταξύ ιεροκήρυκα και ράπερ, ασχολίες όχι ασυμβίβαστες, εκπροσωπούσε τη γειτονιά του σε συνεδριάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το πτυχίο θα του επέτρεπε να προσληφθεί συνεργάτης δημοτικού συμβούλου, που όπως και εκείνος προερχόταν από την Αϊτή, με απολαβές αρκετές για να στηρίξει τρία παιδιά και ισάριθμες πρώην συζύγους, που για την ώρα μοιράζονταν το τμήμα των διδάκτρων του που δεν κάλυπτε υποτροφία.

Συνέχεια, http://bibliotheque.gr/?p=32198

Lost in Translations: The Academic as Public Intellectual

"There are two necessary characteristics of a public intellectual: that the person's work is engaged with substantive social questions; and that the person actively attempts to communicate with a public"

 (Judith Brett)

Tasks of the Academic as Public Intellectual

• Learn the complex and highly specialized language of one's discipline; learn to communicate in this language both orally and in writing.

• Unlearn the complex and highly specialized language of one's discipline; learn to translate this language for the educated public in an accessible and appealing language, both orally and in writing.

• Learn the complex and highly specialized language of teaching pedagogies; learn to perform this language both orally and in writing.

• Unlearn the complex and highly specialized language of teaching pedagogies; learn to translate this language for your students in an accessible and appealing performance, both orally and in writing.

• Learn the assumptions of one's discipline

• Unlearn the assumptions of one's discipline for the the purpose of interdisciplinary work.

• Learn to translate interdisciplinary work for the educated public without indicating that you perform this translation 

Multiply the volume of the above tasks by several factors in the case of the 

Immigrant Academic as Public Intellectual

Greek American Authors in the Greek Media

Interview with Harry Mark Petrakis – Συνέντευξη με τον Harry Mark Petrakis

To 1916 o ιερέας Μάρκος Πετράκης εγκαταλείπει την Κρήτη με τη γυναίκα του Στέλλα και τα τέσσερα παιδιά τους για να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μια πολυπληθή παροικία Κρητικών ανθρακωρύχων που βρίσκεται στην πόλη Price της πολιτείας Utah των Η.Π.Α. Το 1923 γεννιέται στο St. Louis το πέμπτο παιδί της οικογένειας ο Χαράλαμπος Πετράκης, ο πιο σημαντικός ελληνοαμερικανός συγγραφέας της γενιάς του με δέκα βιβλία, έξι νουβέλες, τρεις συλλογές μικρών ιστοριών, και μια αυτοβιογραφία, δύο φορές υποψήφιος για το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου στις Η.Π.Α. και βραβευμένος με τα Friends of American Writers Award, Friends of Litterature Award, Society of Midlands Authors Award και Ο’ Henry Award. O συντάκτης των ΣΤΙΓΜΩΝ Παύλος Λιόντας μίλησε με τον Harry Mark Petrakis για την μακρόχρονη οδύσσεια του συγγραφέα στη ζωή και τη λογοτεχνία, και παρουσιάζει μερικά από τα έργα του, που παραμένουν άγνωστα στο ευρύ κοινό στην Ελλάδα…

Όταν ο διευθυντής των ΣΤΙΓΜΩΝ Νίκος Καρέλλης μου μίλησε για τον Harry Mark Petrakis, έναν Κρητικό συγγραφέα που διαπρέπει στην Αμερική και μου ζήτησε να εστιάσουμε ένα άρθρο πάνω του, ένοιωσα αμήχανα. Όπως ίσως οι περισσότεροι από σας, δεν γνώριζα για τον άνθρωπο και το έργο του και το μόνο εργαλείο που είχα στη διάθεση μου ήταν το διαδίκτυο. Από τις πρώτες ιστοσελίδες-αναφορές που έφερε η μηχανή αναζήτησης Google ήταν ένα άρθρο της εφημερίδας Chicago Tribune στο οποίο υπήρχαν οι απόψεις τριών ελληνοαμερικανών καθηγητών πανεπιστημίου για το έργο του Πετράκη: Charles Moskos, Vassilios Lambropoulos, Yorgos Anagnostou. Το άρθρο αναφερόταν και στα πανεπιστήμια που δίδασκαν, οπότε η έρευνα ξεκίνησε μέσα από τους δικτυακούς τόπους των πανεπιστημίων για τον εντοπισμό των προσωπικών διευθύνσεων e-mail των καθηγητών. Την επόμενη μέρα έλαβα απαντητικά e-mail και από τους τρεις Έλληνες καθηγητές με τα στοιχεία επικοινωνίας του Harry Mark Petrakis ο οποίος απαντά επίσης άμεσα με e-mail, μολονότι είναι 82 ετών και ο φόρτος εργασίας μεγάλος εφόσον πρέπει να παραδώσει το καινούριο βιβλίο του στον εκδότη σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κανονίζουμε μια συνέντευξη που ολοκληρώνεται εν μέρει με τηλεφωνική επικοινωνία και εν μέρει με ηλεκτρονική αλληλογραφία. Η αρχική μου αμηχανία αντικαθίσταται από τη μαγική αίσθηση που καταλαμβάνει τους εξερευνητές που ανακαλύπτουν ένα νέο συναρπαστικό κόσμο. Ας μοιραστούμε λοιπόν αυτό το ταξίδι…

Μιλήστε μας για τους γονείς σας και το πως πήραν την απόφαση να μεταναστεύσουν στην Αμερική.

Ο πατέρας μου ήταν ιερέας της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ήρθε στις Η.Π.Α. για να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μια κοινότητα ανθρακωρύχων από την Κρήτη στην πόλη Price της πολιτείας Utah. Πήρε μαζί του και την οικογένεια του, τη μητέρα μου και τέσσερα παιδιά, αγόρια και κορίτσια μεγαλύτερα από μένα. Στην οικογένεια προστέθηκαν άλλα δύο παιδιά που γεννήθηκαν εδώ στην Αμερική, εγώ γεννημένος το 1923 στο St. Louis και η αδελφή μου το 1924 στο Σικάγο. Το Σικάγο ήταν η τελευταία ενορία στην οποία υπηρέτησε ο πατέρας μου μέχρι το θάνατό του το 1951. Η μητέρα μου έζησε άλλα 29 χρόνια, τα 24 από τα οποία τα πέρασε μαζί με την οικογένειά μου, τη γυναίκα μου τη Δήμητρα και τα τρία αγόρια μας.

Συνέχεια,
http://stigmes.gr/gr/grpages/articles/harrypetrakis.html

Greek American Texts Translated in Greek – Ελληνοαμερικανικά Κείμενα Μεταφρασμένα στα Ελληνικά

Τίτλος: «Αμοιρολόιτος: Ο Λούις Τίκας και η σφαγή στο Λάντλοου»  Συγγραφέας: Ζήσης Παπανικόλας  Θέμα: Ελληνική πεζογραφία, Ιστοριογραφία  Εκδότης: Κατάρτι  Μετάφραση: Πελαγία Μαρκέτου  Σελίδες: 404  ISBN: 9789608747401  Ημ. Έκδοσης: 01/11/2002  ΚΡΙΤΙΚΗ Ο Ζήσης Παπανικόλας είναι Ελληνοαμερικανός τρίτης γενιάς και διδάσκει Ανθρωπιστικές Σπουδές στο San Francisco Art Institute από το 1968. Μια υποτροφία στο Creative Writing τον οδήγησε στη Δημόσια Βιβλιοθήκη του Στάνφορντ για να αναζητήσει ιδέες και υλικό για το μυθιστόρημα που σκόπευε να γράψει. Εκεί βρήκε πληροφορίες για ένα δραματικό περιστατικό που συνέβη στο Κολοράντο, τον Απρίλιο του 1914, όταν οι εργάτες των ορυχείων, με την παρότρυνση της Ενωσης Ανθρακωρύχων, κατέβηκαν σε απεργία διεκδικώντας την αναγνώριση του σωματείου τους και καλύτερες συνθήκες ζωής. Ο μεγαλύτερος καταυλισμός των απεργών, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους αφού ανήκαν στην εταιρεία, στήθηκε στο Λάντλοου, όπου η ένοπλη σύρραξη μεταξύ των εργατών και της Εθνοφρουράς δεν άργησε να ξεσπάσει, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πολλοί απεργοί, γυναίκες και παιδιά. Μετά την τραγική σύγκρουση, γνωστή στην Ιστορία ως η Σφαγή στο Λάντλοου, η Εθνοφρουρά συνέλαβε και σκότωσε εν ψυχρώ δύο απεργούς και τον υπεύθυνο της κατασκήνωσης Λούις Τίκα. Η έκπληξη στο άκουσμα ενός αμερικανοποιημένου ελληνικού ονόματος στην πρωτοπορία του αγώνα και οι ελάχιστες πληροφορίες γύρω από αυτό το πρόσωπο στάθηκαν η αφορμή για τη μακρόχρονη έρευνα του Ζήση Παπανικόλα που κατέληξε στην έκδοση, αρχικά στην Αμερική και πρόσφατα στην Ελλάδα, του ιστορικού του αφηγήματος. Συνάντησα τον Zeese Papanikolas στο σπίτι του, στο Οκλαντ του Σαν Φρανσίσκο, και εντυπωσιάστηκα από το πόσο φιλόξενος και ζεστός άνθρωπος είναι. Υπονομεύοντας, με αίσθηση του χιούμορ και έναν διακριτικό αυτοσαρκασμό, την εικόνα του τυπικού ακαδημαϊκού, θεώρησε χρήσιμο να ορίσει το πλαίσιο της κοινωνικοπολιτικής κατάστασης στην Αμερική όταν ο ίδιος άρχισε την έρευνά του. «Ηταν το 1967, εν μέσω τρομακτικών αναταραχών. Το κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχε αρχίσει με διαδηλώσεις, πορείες, κάναμε καταλήψεις για να σταματήσει ο πόλεμος του Βιετνάμ, κάποιοι είχαν σκοτωθεί στον Νότο. Τα εργατικά σωματεία ήταν κατά μέγα μέρος σιωπηλά και έτσι για μένα και τους εικοσάχρονους συνομηλίκους μου το να ανακαλύπτουμε το ριζοσπαστικό παρελθόν της Αμερικής ήταν σαν να προσπαθούμε να κατανοούμε τον κόσμο και τη ζωή του αμερικανικού καπιταλισμού που υπήρχε τότε». Για τον Ζήση Παπανικόλα, ο οποίος γνωρίζει ελάχιστα την ελληνική γλώσσα αλλά θυμάται έντονα τον παππού του και τους φίλους του γύρω από το τραπέζι της κουζίνας να συζητούν ασταμάτητα ακροβατώντας ανάμεσα στο αδιέξοδο ελληνικό παρελθόν και στο άγνωστο αμερικανικό μέλλον, ο προσδιορισμός ανάμεσα στον Ελληνα που υπήρξε και στον Αμερικανό που έγινε ήταν κάτι πολύ ιδιαίτερο. «Οι Ελληνες τα είχαν καταφέρει στην Αμερική. Πολύ λίγοι είχαν παραμείνει στα ορυχεία. Εγιναν επιχειρηματίες με πούρα και μεγάλους λογαριασμούς, με παιδιά μορφωμένα. Και φθάνει μια στιγμή που θέλεις να καταλάβεις από πού προέρχεσαι. Νομίζω ότι η σιωπή που περιέβαλλε τον Λούις Τίκα ήταν η σιωπή μέσα στην οποία μεγάλωσα». Στο βιβλίο του Μπάμπη Μαλαφούρη Ελληνες της Αμερικής 1528-1948 δίνεται μια συγκλονιστική περιγραφή των συνθηκών και των συμβολαίων εργασίας των Ελλήνων, κυρίως πρώην αγροτών, χωρίς εργατική συνείδηση. Συχνά μάλιστα δέχονταν να γίνουν και απεργοσπάστες υπακούοντας στις επιταγές των εργολάβων και των πατρώνων τους, θύματα της έλλειψης εκπαίδευσης και της άγνοιας της γλώσσας. Για τον Λούις Τίκα ελάχιστα γνώριζε ο ερευνητής-συγγραφέας: ότι γεννήθηκε το 1886, ότι το 1906 έφυγε από την Κρήτη μετανάστης, ότι το 1910 ζήτησε να πολιτογραφηθεί αμερικανός πολίτης και το 1914 δολοφονήθηκε ως αρχηγός του καταυλισμού. Η μητέρα του Παπανικόλα, συγγραφέας Ελεν Παπανικόλα, η οποία ως ιστορικός και ανθρωπολόγος ερεύνησε και κατέγραψε τις άγνωστες πτυχές της ελληνικής μετανάστευσης και εγκατάστασης στην Αμερική και κυρίως στη Γιούτα, από όπου προέρχεται, γνώριζε το γεγονός και τον έφερε σε επαφή με έναν από τους παλιούς που θυμόταν ακόμη τον «στρατηγό», όπως ονόμαζαν τον Τίκα. Ο Παπανικόλας άρχισε να ταξιδεύει στο Κολοράντο προσπαθώντας να μάθει περισσότερα. Εγραψε σε όλους τους δημάρχους των χωριών γύρω από το Ρέθυμνο. «Στις αρχές του 70 ένας φάκελος έφθασε από την Κρήτη. Υπήρχαν τρεις-τέσσερις σελίδες στα ελληνικά και μία φωτογραφία. Ηταν ο Λούις Τίκας! Το γράμμα ήταν από τον ανιψιό του Τίκα, τον Μανόλη Μαραγκουδάκη. Μου έγραψε ό,τι ήξερε γι αυτόν: ότι ήταν πολύ έξυπνος, ότι δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του, ότι το χόμπι του ήταν να εξημερώνει ζώα μαθαίνοντας στα πουλιά και στις γάτες να ζουν μαζί. Ο τρόπος ντυσίματός του στη φωτογραφία ήταν αυτός που είχαν οι Κρήτες από τον 17ο αιώνα, στη μέση είχε ένα παμπάλαιο όπλο ενώ στο χέρι έφερε κάτι σαν σφεντόνα. Οταν επισκέφθηκα το σπίτι του στη Λούτρα Ρεθύμνου, είδα ένα πρωτόγονο πέτρινο λιοτρίβι. Καταλαβαίνετε ότι ο άνθρωπος αυτός, σχεδόν παιδί, ήρθε από έναν προβιομηχανικό κόσμο στην πιο ανεπτυγμένη βιομηχανικά χώρα του κόσμου;» Ο Τίκας έμαθε γρήγορα τη γλώσσα, επιβλήθηκε στον κύκλο του και αναδείχθηκε σε ηγετική φυσιογνωμία του συνδικαλιστικού κινήματος. «Ο Λούις Τίκας, όπως τον αναπαριστά ο Παπανικόλας» αναφέρει στο βιβλίο ο Γιώργος Καλογεράς, καθηγητής της Αμερικανικής Λογοτεχνίας και Πολιτισμού στο ΑΠΘ, «όταν διαμεσολαβεί μεταξύ των Ελλήνων, του συνδικάτου και της εταιρείας, είναι για τους συμπατριώτες του ο λεβέντης και για τους συνεργάτες του ο ψύχραιμος διαπραγματευτής. Ετσι εξυπηρετεί τα συμφέροντα τόσο της τάξης του όσο και της εθνοτικής του ομάδας». Στο βιβλίο Αμοιρολόιτος. Ο Λούις Τίκας και η Σφαγή στο Λάντλοου τα κενά στην έρευνα για τη ζωή του Τίκα ο συγγραφέας τα συμπληρώνει με τις μνήμες από τον παππού του Τζορτζ Ζήση-Γιώργο Ζησιμόπουλο από τον Κλεπά Ναυπακτίας. Οι δύο άνδρες γεννήθηκαν την ίδια χρονιά, έφθασαν με κάποιους μήνες διαφορά στη «Γη της Επαγγελίας», δεν συναντήθηκαν ποτέ, αλλά βρέθηκαν ξένοι στην ίδια πόλη της Δύσης. Ερευνώντας τη ζωή του Λούις Τίκα ο Ελληνοαμερικανός Ζήσης Παπανικόλας συναντάται συχνά με τον παππού του και τους ομοίους του και οδηγείται τελικώς σε ένα ιστορικό αφήγημα όπου συντελείται και ένα εσωτερικό ταξίδι αναζήτησης της δικής του εθνικής και ιστορικής καταγωγής αλλά και της προσωπικής του ταυτότητας. ΜΑΡΙΑ Π. ΚΟΥΦΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟ ΒΗΜΑ , 02-02-2003http://www.protoporia.gr/amoiroloitos-p-146058.html

Modern Greek Studies – Teaching Resource – Athens

ΑΘΗΝΑ, ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ (1983)

Ελλάδα. Έγχρωμη. Διάρκεια 43'.

«Η δυσεύρετη ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Δυστυχώς εκεί όπου πέφτει το σήμα της ΝΕΤ λείπουν μερικά λεπτά (≈5')»