Η πρόσφατη συζήτηση περί διασπορικής ηγεσίας συνεχίζεται, προσφέροντας χρήσιμες επισημάνσεις.
Εδώ θα ήθελα να υποδείξω μια πρόσθετη πτυχή η οποία αφορά την ηγεσία σχετικά με την εκάστοτε διασπορική παροικία. Συγκεκριμένα, τη θέση της ηγεσίας –οργανισμοί, λομπίστες, εκκλησιαστικοί φορείς, πολιτισμικοί παραγωγοί (cultural producers, όπως οι ντοκιμαντερίστες)– στα αφηγήματα που αναπαριστούν την ελληνοαμερικανική ταυτότητα.
Πρόκειται για αφηγήματα που συστηματικά, όπως επισημαίνω εδώ και δύο δεκαετίες, παρουσιάζουν την Ελληνική Αμερική μέσω ανιστόρητων ομογενοποιήσεων, ουσιοκρατικών αντιλήψεων και εθνικών μύθων (bootstraps)· ένα πλέγμα προσεγγίσεων που ακυρώνει την ιστορικότητα και την ετερογένεια του διασπορικού πεδίου (για παράδειγμα, βλ. το ντοκιμαντέρ «Οι Ελληνοαμερικανοί» του George Veras που προβλήθηκε από το PBS).
Σε αυτήν την κατάφωρη υπονόμευση αξιών τις οποίες η ηγεσία ισχυρίζεται επανειλημμένα ότι ασπάζεται –τη δημοκρατικότητα και τη γνώση– κανείς φορέας δεν έχει ασκήσει κριτική. Το φάσμα εκτείνεται από τη σιωπηλή συναίνεση και τον έπαινο έως την κατά κόρον αναπαραγωγή τους από κάποιες ηγετικές μορφές.
Το ζήτημα υπό συζήτηση, επομένως, εγείρει τουλάχιστον τρία καίρια ερωτήματα:
(α) τι είδους ηγεσία επιθυμούμε όσον αφορά τη στάση της απέναντι στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτογνωσία μας (και όχι μόνο σε σχέση με την Ελλάδα, όπως έχει τεθεί αρχικά· τα δυο εξάλλου είναι αλληλένδετα)·
(β) για ποιο λόγο η ηγεσία συναινεί στην παραγωγή και αναπαραγωγή μιας γνώσης που αποκλείει τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις και αντιστέκεται στην ιστορικοποίηση·
και (γ) πώς η νέα ηγεσία θα υπερασπιστεί τις αξίες της γνώσης και της δημοκρατικής συμπεριληπτικότητας μέσα στις υπάρχουσες δομές εξουσίας που σήμερα τις αναιρούν.
Οποιοσδήποτε ουσιαστικός διάλογος για το θέμα οφείλει να εξερευνήσει σε βάθος και τα τρία.
Πρόκειται για αφηγήματα που συστηματικά, όπως επισημαίνω εδώ και δύο δεκαετίες, παρουσιάζουν την Ελληνική Αμερική μέσω ανιστόρητων ομογενοποιήσεων, ουσιοκρατικών αντιλήψεων και εθνικών μύθων (bootstraps)· ένα πλέγμα προσεγγίσεων που ακυρώνει την ιστορικότητα και την ετερογένεια του διασπορικού πεδίου (για παράδειγμα, βλ. το ντοκιμαντέρ «Οι Ελληνοαμερικανοί» του George Veras που προβλήθηκε από το PBS).
Σε αυτήν την κατάφωρη υπονόμευση αξιών τις οποίες η ηγεσία ισχυρίζεται επανειλημμένα ότι ασπάζεται –τη δημοκρατικότητα και τη γνώση– κανείς φορέας δεν έχει ασκήσει κριτική. Το φάσμα εκτείνεται από τη σιωπηλή συναίνεση και τον έπαινο έως την κατά κόρον αναπαραγωγή τους από κάποιες ηγετικές μορφές.
Το ζήτημα υπό συζήτηση, επομένως, εγείρει τουλάχιστον τρία καίρια ερωτήματα:
(α) τι είδους ηγεσία επιθυμούμε όσον αφορά τη στάση της απέναντι στον αυτοπροσδιορισμό και την αυτογνωσία μας (και όχι μόνο σε σχέση με την Ελλάδα, όπως έχει τεθεί αρχικά· τα δυο εξάλλου είναι αλληλένδετα)·
(β) για ποιο λόγο η ηγεσία συναινεί στην παραγωγή και αναπαραγωγή μιας γνώσης που αποκλείει τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις και αντιστέκεται στην ιστορικοποίηση·
και (γ) πώς η νέα ηγεσία θα υπερασπιστεί τις αξίες της γνώσης και της δημοκρατικής συμπεριληπτικότητας μέσα στις υπάρχουσες δομές εξουσίας που σήμερα τις αναιρούν.
Οποιοσδήποτε ουσιαστικός διάλογος για το θέμα οφείλει να εξερευνήσει σε βάθος και τα τρία.
Γιώργος Αναγνώστου
Αύγουστος 1, 2026
No comments:
Post a Comment